Το μεσογειακό οικοσύστημα αντιμετωπίζει ένα σημαντικό πρόβλημα που κανείς δεν περίμενε να έρθει πριν από μερικές δεκαετίες. Αυτό που ξεκίνησε ως μια περίεργη ανακάλυψη έχει μετατραπεί σε μια πραγματική μάστιγα από pufferfish , και συγκεκριμένα το είδος Lagocephalus sceleratus, το οποίο θέτει τις αλιευτικές κοινότητες σε περιοχές όπως η Κρήτη και η νότια Ελλάδα σε δεινή θέση. Αυτό το ψάρι, το οποίο δεν έχει φυσικούς θηρευτές στα νερά μας, έχει κυριαρχήσει χάρη στην προσαρμοστικότητά του και την ακόρεστη όρεξή του που δεν αφήνει τίποτα ανέγγιχτο στον βυθό.
Η κατάσταση έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο που οι ψαράδες δεν ξέρουν πλέον τι να κάνουν για να προστατεύσουν τα προς το ζην. Δεν είναι μόνο ότι αυτό το χωροκατακτητικό είδος ανταγωνίζεται για τροφή τα τοπικά είδη, αλλά η επιθετικότητά του και τα ισχυρά σαγόνια του καταστρέφουν τον εξοπλισμό τους σε μια στιγμή. Η ανησυχία έχει εξαπλωθεί από τα αλιευτικά σκάφη στα κυβερνητικά γραφεία, καθώς η εξάπλωση αυτού του ζώου δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό και οικονομικό πρόβλημα, αλλά θέτει και σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία λόγω της υψηλής τοξικότητάς του.
Δραστικά μέτρα: ανταμοιβές για τη σύλληψη
Για να προσπαθήσει να περιορίσει αυτό το πρόβλημα, η ελληνική κυβέρνηση έκανε ένα πρωτοφανές βήμα: να ψάξει στις τσέπες της και να πληρώσει τους ψαράδες για κάθε δείγμα που συλλέγουν από το νερό. Έχει θεσπιστεί ένα κίνητρο 5,33 ευρώ ανά κιλό, με τη χρήση ευρωπαϊκών κονδυλίων για τη χρηματοδότηση ενός προγράμματος που στοχεύει στη μείωση του πληθυσμού αυτού του ζώου στο Αιγαίο Πέλαγος. Πρόκειται για ένα σοκαριστικό μέτρο που δίνει στους ψαράδες, οι οποίοι ήδη χάνουν σημαντικά χρήματα από κατεστραμμένα δίχτυα, ένα κίνητρο να επικεντρωθούν στην αλίευση αυτού του ανεπιθύμητου παρασίτου.
Το σχέδιο δεν είναι αυτά τα ψάρια να καταλήξουν στην ιχθυαγορά, κάθε άλλο. Δεδομένου ότι πρόκειται για είδος που δεν μπορεί να καταναλωθεί υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, τα συλληφθέντα δείγματα καταψύχονται και αποτεφρώνονται σε εξουσιοδοτημένες εγκαταστάσεις. Πρόκειται για μια επιχείρηση καθαρισμού μεγάλης κλίμακας, παρόμοια με αυτήν που ήδη εφαρμόζεται στην Κύπρο, με στόχο να δοθεί μια ευκαιρία στην εγχώρια βιοποικιλότητα και να αποτραπούν οι ψαράδες από το να υποστούν απώλειες που, σε πολλές περιπτώσεις, υπερβαίνουν τα 8.000 ευρώ ετησίως ανά σκάφος μικρής κλίμακας.
Ένα αρπακτικό με σιδερένια δόντια
Αυτό που κάνει το ψάρι-φουσκωτό με την ασημένια λωρίδα τόσο τρομακτικό είναι η απίστευτη καταστροφική του ικανότητα. Τα δόντια του, τα οποία έχουν εντυπωσιακή ομοιότητα με αυτά ενός ανθρώπου αλλά είναι πολύ πιο δυνατά, είναι ικανά να τρυπήσουν μεταλλικά κουτιά και, φυσικά, να κόψουν τα νήματα ακόμη και των πιο ισχυρών διχτυών ψαρέματος. Οι ψαράδες αφηγούνται ότι συχνά μεταφέρουν τον εξοπλισμό τους ολοσχερώς κατεστραμμένο, έχοντας χάσει όχι μόνο τον χρόνο τους αλλά και εμπορικά πολύτιμα αλιεύματα που το ψάρι-φουσκωτό καταβρόχθιζε πριν καν προλάβει να τα ανεβάσει στο σκάφος.
Αυτό το ζώο έχει κερδίσει τη φήμη του ως οπορτουνιστή. Χωρίς φυσικούς θηρευτές στη Μεσόγειο, ο πληθυσμός του έχει αυξηθεί εκθετικά από τότε που εντοπίστηκε για πρώτη φορά η παρουσία του το 2005. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η άνοδος της θερμοκρασίας του νερού δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για να ευδοκιμήσουν αυτά τα τροπικά είδη, τα οποία φτάνουν μέσω της διώρυγας του Σουέζ, και να εκτοπίσουν τα ιθαγενή ψάρια κατά μήκος των ακτών μας, διαταράσσοντας ολόκληρη την τροφική αλυσίδα.
Κίνδυνοι για την υγεία και τον τουρισμό
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον άνθρωπο έγκειται στην τετροδοτοξίνη, μια ισχυρή νευροτοξίνη που βρίσκεται στο δέρμα και τα εσωτερικά του όργανα. Αν κάποιος είναι αρκετά ανόητος ώστε να την καταπιεί, μπορεί να υποστεί ξαφνική αναπνευστική παράλυση , καθώς δεν υπάρχει γνωστό αντίδοτο για αυτό το δηλητήριο. Για το λόγο αυτό, οι υγειονομικές αρχές και οργανισμοί όπως ο Ερυθρός Σταυρός εκδίδουν συνεχώς προειδοποιήσεις ότι κανείς δεν πρέπει να χειρίζεται αυτά τα ψάρια χωρίς προστασία και, φυσικά, να μην σκέφτεται καν να δοκιμάσει τη σάρκα τους, όσο παρόμοια κι αν είναι με αυτή άλλων λευκών ψαριών.
Εκτός από τον κίνδυνο κατάποσης, έχουν υπάρξει μεμονωμένες περιπτώσεις δαγκωμάτων λουόμενων σε πολυσύχναστες παραλίες, γεγονός που έχει προκαλέσει κάποια ανησυχία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, ο τουριστικός τομέας στα πληγέντα νησιά έχει κάνει ένα βήμα μπροστά για να απευθύνει έκκληση για ηρεμία και να αποφευχθεί ο συναγερμός . Διαβεβαιώνουν το κοινό ότι, ενώ συνιστάται προσοχή και δεν πρέπει να αγγίζονται τα ζώα εάν τα δει κανείς κοντά στην ακτή, οι παραλίες παραμένουν ασφαλείς και δεν υπάρχει λόγος ακύρωσης διακοπών, καθώς ο κίνδυνος άμεσης συνάντησης με σοβαρές συνέπειες είναι στατιστικά πολύ χαμηλός.
Δεδομένης αυτής της κατάστασης, η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να αναζητά λύσεις που υπερβαίνουν τα οικονομικά οφέλη, μελετώντας ακόμη και τον τρόπο εξουδετέρωσης της τοξίνης, ώστε να δοθεί στη συλλεγόμενη βιομάζα κάποια βιομηχανική χρήση. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι η Μεσόγειος αλλάζει και η καταπολέμηση αυτών των χωροκατακτητικών ξένων ειδών θα είναι μια μακροπρόθεσμη μάχη που θα απαιτήσει τη συνεργασία όλων των χωρών της λεκάνης για την προστασία του πλούτου των θαλασσών μας και του μέλλοντος όσων εξαρτώνται από αυτές.
