Έχετε ποτέ σκεφτεί τι κρύβεται στις πιο σκοτεινές γωνιές των ωκεανών μας; Αποδεικνύεται ότι υπάρχει ένα πλάσμα που μοιάζει σαν να έχει βγει κατευθείαν από ταινία επιστημονικής φαντασίας: το γυάλινο χταπόδι . Αυτό το ζώο, το οποίο είναι πρακτικά αόρατο στο ανθρώπινο μάτι, έχει εκπλήξει τους επιστήμονες στο Ινστιτούτο Ωκεανών Schmidt, αφού καταγράφηκε σε βίντεο στα βάθη του Ειρηνικού.
Το πιο περίεργο με αυτό το πλάσμα είναι ότι το σώμα του είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου ζελατινώδες και διαφανές, επιτρέποντας να φαίνονται μόνο τα μάτια και το οπτικό του νεύρο. Πρόκειται για μια λαμπρή στρατηγική επιβίωσης για καμουφλάζ σε βάθη από 200 έως 1.000 μέτρα, όπου το φως είναι πολυτέλεια και κάθε ίχνος χρώματος θα μπορούσε να προσελκύσει έναν πεινασμένο θηρευτή.
Μια εκπληκτική ανακάλυψη στα Γκαλαπάγκος
Αλλά αυτό δεν είναι όλο, επειδή η επιστήμη μόλις ανακάλυψε έναν ακόμη υποψήφιο για «αόρατο» είδος. Περίπου 1.773 μέτρα κάτω από το νησί Ντάργουιν στα Γκαλαπάγκος, οι επιστήμονες έπεσαν πάνω σε ένα είδος που δεν εμφανίζεται σε κανένα εγχειρίδιο: το Microeledone galapagensis . Αυτό το μικρό κεφαλόποδο, που περιγράφεται επίσημα στο περιοδικό Zootaxa, έχει ανατρέψει την κατανόησή μας για την οικογένειά του.
Με την πρώτη ματιά, είναι ένα κοντό χταπόδι με κοντά χέρια και πολύ λίγες βεντούζες. Αυτό που είναι πραγματικά εντυπωσιακό είναι ότι το ραχιαίο δέρμα του είναι σχεδόν εντελώς απαλλαγμένο από χρωστική ουσία . Ενώ οι περισσότεροι κάτοικοι των βαθέων υδάτων χρησιμοποιούν πυκνά χρωματοφόρα για να ρυθμίσουν την ορατότητά τους, αυτό το δείγμα είναι σχεδόν ημιδιαφανές εξωτερικά, δίνοντάς του μια φαντασματική εμφάνιση, σχεδόν σαν να ήταν προνύμφη και όχι ενήλικο.
Το παράδοξο του σκοτεινού εσωτερικού
Εδώ είναι που η βιολογία αποκτά ενδιαφέρον. Χάρη στην μικροαξονική τομογραφία, έναν τύπο υπερακριβούς τομογραφίας, οι ειδικοί ανακάλυψαν ότι η αντίθετη σκίαση είναι ανεστραμμένη . Ενώ το εξωτερικό είναι διαφανές, το εσωτερικό μυϊκό σύστημα του μανδύα έχει πυκνή χρώση. Με άλλα λόγια, είναι σκοτεινό στο εσωτερικό και ανοιχτόχρωμο στο εξωτερικό, το αντίθετο από αυτό που συμβαίνει στο υπόλοιπο ζωικό βασίλειο.
Τα ζώα συνήθως έχουν σκούρες πλάτες για να μπερδεύονται με τα βάθη και ανοιχτόχρωμες κοιλιές για να καμουφλάρονται με το φως που έρχεται από ψηλά. Το Microeledone galapagensis παραβιάζει τους κανόνες και αψηφά τη θαλάσσια λογική , αν και πιστεύεται ότι αυτό οφείλεται σε μια διαδικασία που ονομάζεται ετεροχρονία.
Το βιολογικό ρολόι σταμάτησε
Για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με τον όρο, η ετεροχρονία είναι ουσιαστικά μια αλλαγή στον ρυθμό της εμβρυϊκής ανάπτυξης. Αυτό αναγκάζει το ζώο να φτάσει στην ενηλικίωση διατηρώντας τα τυπικά νεανικά χαρακτηριστικά , ένα φαινόμενο γνωστό ως νεοτενία. Γι' αυτό το χταπόδι έχει τόσο άχρωμο δέρμα και τόσο κοντά χέρια. Είναι σαν το βιολογικό του ρολόι να σταμάτησε πρόωρα.
Αυτό το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την αισθητική. Η εσωτερική ανάλυση αποκάλυψε ότι το ζώο δεν διαθέτει σάκο μελανιού και εκκόλπωμα καλλιέργειας. Αυτή είναι μια ταξινομική βόμβα, καθώς αυτές οι δομές πιστεύεται ότι είναι απαραίτητες για τον ορισμό της οικογένειας Megaleledonidae. Τελικά, ένα μόνο αόρατο χταπόδι ανάγκασε τους επιστήμονες να ξαναγράψουν τα όρια μιας ολόκληρης οικογένειας κεφαλόποδων.
Μυστήρια που ακόμα δεν έχουν λυθεί
Παρά την πρόοδό μας, εξακολουθούν να υπάρχουν τεράστια κενά στις γνώσεις μας. Επειδή η μελέτη βασίστηκε σε δείγματα από μία μόνο περιοχή, δεν γνωρίζουμε αν αυτό το χταπόδι είναι ενδημικό στο νησί Ντάργουιν ή αν είναι διαδεδομένο σε όλο τον ανατολικό Ειρηνικό. Επιπλέον, απαιτείται μοριακή ανάλυση για να επιβεβαιωθεί η ακριβής θέση του στο εξελικτικό δέντρο του είδους.
Επίσης, δεν έχουμε ιδέα τι τρώει, πώς αναπαράγεται ή πώς συμπεριφέρεται στην καθημερινή του ζωή. Αλλά, στην ταξινόμηση των βαθέων υδάτων, η περιγραφή του είδους είναι μόνο το πρώτο βήμα. Ο πυθμένας του ωκεανού παραμένει ένα σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητο περιβάλλον και το γεγονός ότι βρίσκουμε τέτοια πράγματα δείχνει ότι έχουμε ακόμα εκατομμύρια μυστικά να αποκαλύψουμε υποβρυχίως.
Αυτά τα πλάσματα, από το γυάλινο χταπόδι με τα ορθογώνια μάτια του μέχρι το Microeledone galapagensis με την ανεστραμμένη ανατομία του, μας υπενθυμίζουν ότι η εξέλιξη παίρνει κάποιες τρελές στροφές. Ο συνδυασμός της ακραίας διαφάνειας και της νεοτενίας επιτρέπει στη ζωή να ευδοκιμεί σε συνθήκες όπου δεν μπορούσαμε καν να αναπνεύσουμε, καθιστώντας τον ωκεανό το τελικό σύνορο της επίγειας βιολογίας.
