Αν νομίζατε ότι γνωρίζουμε κάθε γωνιά του πλανήτη μας, ο ωκεανός είναι εδώ για να μας υπενθυμίζει ότι κάνουμε λάθος. Σε βάθος σχεδόν δύο χιλιομέτρων, συγκεκριμένα κάτω από το νησί Δαρβίνος στα νησιά Γκαλαπάγκος, η επιστήμη έπεσε πάνω σε ένα ζώο που δεν βρίσκεται σε κανέναν γνωστό κατάλογο , ένα κεφαλόποδο που μοιάζει σαν να βγήκε από ταινία επιστημονικής φαντασίας λόγω της σχεδόν αιθέριας εμφάνισής του.
Αυτή η ανακάλυψη, με επικεφαλής την Janet R. Voight και το Μουσείο Field του Σικάγο, μαζί με ιδρύματα στη Βόννη και το Ίδρυμα Charles Darwin, είχε ως αποτέλεσμα την περιγραφή ενός νέου είδους που ονομάζεται Microeledone galapagensis . Δεν πρόκειται για συνηθισμένη ανακάλυψη, καθώς αυτό το πλάσμα έχει ανατρέψει την κατανόησή μας για τη βιολογική του οικογένεια, αναγκάζοντας τους ειδικούς να ξαναγράψουν την ταξινόμηση μιας ολόκληρης γενεαλογίας κεφαλόποδων.
Μια φαντασματική εμφάνιση και το κλειδί για την ετεροχρονία
Με την πρώτη ματιά, το Microeledone galapagensis δεν φαίνεται να υπονοεί τη σπανιότητά του: είναι ένα μικρό χταπόδι με κάπως κοντό σώμα και κοντά χέρια με λίγες βεντούζες . Ωστόσο, αυτό που πραγματικά εκπλήσσει τους ερευνητές είναι το ραχιαίο δέρμα του, το οποίο ουσιαστικά στερείται χρωστικής. Ενώ άλλοι κάτοικοι των βαθέων υδάτων έχουν συνήθως πυκνά στρώματα χρωματοφόρων για καμουφλάζ, αυτό το δείγμα είναι σχεδόν ημιδιαφανές , δίνοντάς του μια εμφάνιση παρόμοια με αυτή μιας προνύμφης.
Για να εξηγήσουν αυτό το φαινόμενο, οι επιστήμονες το αναφέρουν ως ετεροχρονία . Ουσιαστικά, αυτό σημαίνει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης του ζώου άλλαξε κατά τη διάρκεια του εμβρυϊκού του σταδίου, με αποτέλεσμα το ενήλικο χταπόδι να διατηρεί χαρακτηριστικά που κανονικά παρατηρούνται μόνο σε νεαρά άτομα. Στην περίπτωση αυτού του αόρατου χταποδιού, Microeledone galapagensis , πρόκειται για μια μορφή νεοτενίας , όπου η μορφολογία των νεαρών ατόμων επιμένει ακόμη και όταν το ζώο είναι πλήρως λειτουργικό και ενήλικο.
Το αίνιγμα του εσωτερικού: ανεστραμμένη σκίαση
Ενώ μπορεί να μοιάζει με φάντασμα εξωτερικά, η ιστορία είναι αρκετά διαφορετική εσωτερικά. Χάρη στη χρήση της μικροαξονικής τομογραφίας, μιας εξαιρετικά ακριβούς αξονικής τομογραφίας, η ομάδα ανακάλυψε ότι το εσωτερικό μυϊκό σύστημα του μανδύα έχει πολύ πυκνή χρώση . Με άλλα λόγια, το ζώο εμφανίζει ανεστραμμένη αντίθλιψη : είναι διαφανές εξωτερικά και σκοτεινό εσωτερικά, κάτι που σπάει εντελώς τους βιολογικούς κανόνες.
Στη φύση, είναι σύνηθες η πλάτη να είναι σκοτεινή για να ενσωματωθεί με τον βυθό και η κοιλιά να είναι ανοιχτόχρωμη για να καμουφλάρεται από την ηλιόλουστη επιφάνεια. Το Microeledone galapagensis κάνει ακριβώς το αντίθετο και, παρόλο που ο λόγος δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητός, υπάρχει η υποψία ότι το χρωματοφόρο σύστημα του πάγωσε σε πρώιμο στάδιο της ανάπτυξής του.
Αλλαγές στην ταξινόμηση και εκπληκτικές απουσίες
Η εσωτερική ανάλυση όχι μόνο αποκάλυψε ασυνήθιστα χρώματα, αλλά διαπίστωσε επίσης ότι από το ζώο λείπουν θεμελιώδη μέρη : δεν έχει σάκο μελανιού και εκκόλπωμα καλλιέργειας. Αυτό αποτελεί βόμβα για την επιστήμη, καθώς αυτές οι δομές θεωρούνταν απαραίτητες για τον ορισμό της οικογένειας Megaleledonidae. Το γεγονός ότι ένα ενήλικο άτομο δεν διαθέτει τον σάκο μελανιού, ο οποίος χρησιμεύει για την απελευθέρωση αυτού του χαρακτηριστικού αμυντικού μαύρου σύννεφου , απαιτεί μια αλλαγή στον ορισμό ολόκληρης της ταξινομικής ομάδας.
Αυτού του είδους οι ανακαλύψεις είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθούν, καθώς στην ταξινόμηση βαθέων υδάτων κάθε δείγμα αποτελεί θησαυρό. Η χρήση της τεχνολογίας microCT ήταν ζωτικής σημασίας για τη μελέτη της ανατομίας χωρίς την καταστροφή του δείγματος , επιτρέποντας τη διατήρηση αυτών των μοναδικών κομματιών για τις μελλοντικές γενιές ερευνητών.
Άλλα διαφανή πλάσματα της αβύσσου
Δεν είναι το μόνο πλάσμα που παίζει με την αορατότητά του στον Ειρηνικό. Υπάρχει επίσης το διάσημο γυάλινο χταπόδι , που απαθανατίστηκε με κάμερα από το Ινστιτούτο Ωκεανών Schmidt. Αυτό το ζώο, που ζει σε βάθος μεταξύ 200 και 1.000 μέτρων, είναι τόσο ζελατινώδες και διαφανές που τα μάτια και το οπτικό του νεύρο είναι ορατά με γυμνό μάτι. Σε αντίθεση με το χταπόδι των Γκαλαπάγκος, αυτό το χταπόδι βιντεοσκοπήθηκε για πρώτη φορά το 2021 και είναι αξιοσημείωτο για τα πολύ ιδιόμορφα ορθογώνια μάτια του.
Παρά τον ενθουσιασμό, οι επιστήμονες παραμένουν ακλόνητοι. Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν το Microeledone galapagensis ζει μόνο στην περιοχή του νησιού Ντάργουιν ή αν είναι διασκορπισμένο σε όλο τον ανατολικό Ειρηνικό . Επιπλέον, απαιτούνται μοριακές αναλύσεις για να επιβεβαιωθεί η ακριβής θέση του στο γενεαλογικό δέντρο και να μάθουμε λεπτομέρειες σχετικά με τη διατροφή του και τον τρόπο αναπαραγωγής του σε αυτό το απόλυτο σκοτάδι.
Η ύπαρξη αυτών των ειδών καταδεικνύει ότι ο βυθός του ισημερινού παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητος. Το γεγονός ότι μια περιοχή τόσο εκτενώς μελετημένη όσο τα νησιά Γκαλαπάγκος έχει κρατήσει ένα τόσο μυστικό μέχρι πρόσφατα υπογραμμίζει ότι η εξερεύνηση της βαθιάς θάλασσας είναι ένα μακρύ και συναρπαστικό ταξίδι, όπου κάθε νέα ανακάλυψη είναι μόνο η αρχή ενός πολύ μεγαλύτερου ερωτήματος σχετικά με τη ζωή στην άβυσσο.
