Αν φαντάζεστε τον πυθμένα του ωκεανού ως ένα σκοτεινό και άδειο μέρος, ετοιμαστείτε να εκπλαγείτε. Πρόσφατα, η επιστήμη έχει κλονίσει τα θεμέλια της ζωολογίας ανακαλύπτοντας πλάσματα που μοιάζουν να βγήκαν κατευθείαν από ταινία επιστημονικής φαντασίας, όπως εκείνα τα πρακτικά αόρατα χταπόδια που καμουφλάρονται στο απόλυτο σκοτάδι του Ειρηνικού και του Ατλαντικού Ωκεανού.
Δεν μιλάμε για ένα μόνο ζώο, αλλά για μια ομάδα κεφαλόποδων που έχουν φτάσει την τέχνη της μεταμφίεσης στα άκρα. Από είδη που διατηρούν χαρακτηριστικά που μοιάζουν με μωρά ακόμη και ως ενήλικες μέχρι μαλάκια φτιαγμένα από γυαλί , τα βάθη συνεχίζουν να προσφέρουν εκπλήξεις που αφήνουν άφωνους ακόμη και τους πιο έμπειρους ερευνητές.
Το αίνιγμα της Microeledone galapagensis
Σε βάθος περίπου 1.773 μέτρων, κοντά στο νησί Ντάργουιν στα νησιά Γκαλαπάγκος, μια ομάδα με επικεφαλής την Τζάνετ Ρ. Βόιτ και συνεργάτες από διάφορα διεθνή ιδρύματα ανακάλυψε ένα είδος που δεν υπήρχε σε κανέναν χάρτη: το Microeledone galapagensis . Αυτό το μικρό πλάσμα, με την κοντή του εμφάνιση και τα κοντά του χέρια, έχει ένα μοναδικό χαρακτηριστικό που αψηφά τις προσδοκίες: το ραχιαίο δέρμα του είναι σχεδόν εντελώς απαλλαγμένο από χρωστική ουσία.
Το πιο περίεργο είναι ότι, ενώ τα περισσότερα χταπόδια βαθέων υδάτων χρησιμοποιούν χρωματοφόρα για να αποφύγουν να τα δουν, αυτό το ζώο είναι σχεδόν ημιδιαφανές εξωτερικά . Ωστόσο, όταν αναλύθηκε με αξονική τομογραφία (microCT), οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το εσωτερικό του είναι σκοτεινό. Δηλαδή, έχει ανεστραμμένη αντίθλιψη , μια ανατομική αρχιτεκτονική που δεν έχει σαφές αντίστοιχο στους στενούς συγγενείς του.
Για να εξηγήσουν αυτό το φαινόμενο, οι ειδικοί το αναφέρουν ως ετεροχρονία . Ουσιαστικά, είναι σαν το ρολόι της εμβρυϊκής ανάπτυξης να έχει ξεφύγει, με αποτέλεσμα το ενήλικο ον να διατηρεί χαρακτηριστικά προνυμφών ή νεαρών ονύχων, όπως έλλειψη χρωστικής και λείο δέρμα. Αυτό ονομάζεται νεοτενία και είναι αυτό που του δίνει αυτή την φαινομενική, αιθέρια εμφάνιση.
Αυτή η ανακάλυψη ήταν τόσο ανατρεπτική που επέβαλε μια αλλαγή στον ορισμό ολόκληρης της οικογένειάς της, των Μεγαλελεδονίδων. Ανακαλύφθηκε ότι αυτό το χταπόδι δεν διαθέτει μελανό σάκο και εκκόλπωμα καλλιέργειας, δύο όργανα που προηγουμένως θεωρούνταν απαραίτητα για όλα τα μέλη της ομάδας του. Αυτό καταδεικνύει ότι η βαθυαλική ταξινόμηση είναι μια μακρά και περίπλοκη διαδικασία και ότι κάθε δείγμα μπορεί να ξαναγράψει τη βιολογική ιστορία.
Το συναρπαστικό γυάλινο χταπόδι
Από την άλλη πλευρά, έχουμε το διάσημο γυάλινο χταπόδι, που ανήκει στο γένος Vitreledonella . Ενώ το προηγούμενο ήταν ημιδιαφανές, αυτό είναι ουσιαστικά ένα κομμάτι γυαλιού που επιπλέει στο νερό. Είναι τόσο διαφανές που μπορούμε να διακρίνουμε μόνο τα ορθογώνια μάτια του , το οπτικό νεύρο και ορισμένα εσωτερικά μέρη όπως το στομάχι του.
Αυτό το είδος έχει προκαλέσει πρόσφατα αίσθηση χάρη σε ηχογραφήσεις από το Ινστιτούτο Ωκεανών Schmidt και σε ανακαλύψεις στο Υποθαλάσσιο Φαράγγι Mar del Plata στην Αργεντινή, σε βάθος περίπου 4.000 μέτρων . Φανταστείτε την αφόρητη πίεση και το παγετώδες κρύο αυτών των περιοχών. Εκεί ακριβώς γλιστράει σαν πνεύμα αυτό το πλάσμα, μήκους περίπου 45 εκατοστών.
Το γυάλινο χταπόδι είναι εξαιρετικά εύθραυστο, γεγονός που το καθιστά πραγματικό εφιάλτη για τους βιολόγους. Το σώμα του αποτελεί την τέλεια προσαρμογή για επιβίωση στο σκοτάδι, επιτρέποντάς του να είναι αόρατο τόσο για τα θηράματα όσο και για τους θηρευτές. Το γεγονός ότι οι ζωντανές εικόνες του έχουν γίνει viral έχει βοηθήσει εκατομμύρια ανθρώπους να συνδεθούν με τα μυστήρια του ωκεανού.
Τι μένει να ανακαλυφθεί
Παρά τα ορόσημα αυτά, πολλά κομμάτια του παζλ εξακολουθούν να μην ταιριάζουν. Στην περίπτωση του Microeledone galapagensis, για παράδειγμα, δεν γνωρίζουμε αν ζει μόνο στα νησιά Γκαλαπάγκος ή αν είναι κατανεμημένο σε όλο τον ανατολικό Ειρηνικό. Επιπλέον, απαιτείται μοριακή ανάλυση για να προσδιοριστεί ακριβώς πού ταιριάζει στο οικογενειακό δέντρο των κεφαλόποδων.
Επίσης, δεν έχουμε ιδέα τι τρώει, πώς αναπαράγεται ή πώς συμπεριφέρεται στην καθημερινή του ζωή. Αυτό μας υπενθυμίζει ότι, παρόλο που νομίζουμε ότι γνωρίζουμε τον πλανήτη, ο πυθμένας του ωκεανού παραμένει ένα ανεξερεύνητο σύνορο . Το γεγονός ότι συνεχίζουμε να ανακαλύπτουμε νέα είδη σε περιοχές που έχουν ήδη μελετηθεί μας λέει ότι η φύση κρύβει πάντα ένα κόλπο στο μανίκι της.
Η ύπαρξη αυτών των διαφανών κεφαλόποδων, είτε λόγω νεοτενίας είτε λόγω εξέλιξης προς την απόλυτη διαφάνεια, υπογραμμίζει την αορατότητα της ζωής. Από τον Ατλαντικό μέχρι τον Ειρηνικό, αυτά τα φαντασματικά πλάσματα μας διδάσκουν ότι η αορατότητα είναι μερικές φορές η καλύτερη στρατηγική για την κατάκτηση των πιο αφιλόξενων γωνιών της Γης.
