Η άφιξη και η εξάπλωση μη ιθαγενούς πανίδας και χλωρίδας έχει σημάνει συναγερμό στις ακτές, όπου τα χωροκατακτητικά είδη στην ισπανική Μεσόγειο θέτουν σε κίνδυνο την ισορροπία των οικοσυστημάτων και την παροχή περιβαλλοντικών υπηρεσιών.
Για την καλύτερη κατανόηση της παρουσίας τους και των πιθανών επιπτώσεών τους, μια ομάδα από το Ισπανικό Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας (IEO-CSIC) πραγματοποίησε αρκετές επιτόπιες έρευνες στα λιμάνια της Μάλαγα και της Πάλμα , καθώς και σε ευαίσθητες περιοχές του αρχιπελάγους των Βαλεαρίδων Νήσων, με ένα συγκεκριμένο σχέδιο δειγματοληψίας και τυποποιημένη μεθοδολογία.
Τι έχει διερευνήσει το IEO-CSIC
Το έργο έχει επικεντρώσει τις προσπάθειές του στην ανίχνευση και την παρακολούθηση ξένων ειδών , συνεχίζοντας ένα διεθνές πρόγραμμα παρακολούθησης που ενσωματώνει την επιστήμη και τη διαχείριση λιμένων για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων.
Καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, πραγματοποιήθηκαν τρεις ωκεανογραφικές εκστρατείες στο R/V Francisco de Paula Navarro και στο ωκεανογραφικό καταμαράν SOCIB, αξιολογώντας πέντε ζώνες ανά τοποθεσία σε δύο βασικά χρονικά διαστήματα, μεταξύ Μαΐου-Ιουνίου και Σεπτεμβρίου, όταν η πιθανότητα ανίχνευσης είναι υψηλότερη.
Πώς πραγματοποιήθηκε η δειγματοληψία
Σε λιμενικές εγκαταστάσεις, που θεωρούνται περιοχές υψηλού κινδύνου για εισαγωγή , ελήφθησαν δείγματα νερού, πλαγκτού και ιζημάτων, μαζί με βενθικούς οργανισμούς προσκολλημένους σε τεχνητά υποστρώματα, και πραγματοποιήθηκαν οπτικές απογραφές σε κυματοθραύστες.
Για την αξιολόγηση του αποικισμού των οργανισμών , εγκαταστάθηκαν πλάκες καθίζησης για περίπου τρεις μήνες, επιτρέποντας την έγκαιρη ανίχνευση της άφιξης μη ιθαγενών ειδών και την παρακολούθηση της εγκατάστασής τους.
Σε προστατευόμενες ή ευαίσθητες περιοχές, εφαρμόστηκε μη επεμβατική δειγματοληψία σε ποσειδωνία, βραχώδεις και αμμώδεις πυθμένες , συνοδευόμενη από συσκευές συλλογής προνυμφών για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τα πρώιμα στάδια που είναι ικανά να προσκολληθούν σε τεχνητές δομές.
Η προσέγγιση ήταν σαφώς διεπιστημονική, συνδυάζοντας μορφολογικές μελέτες , μέτρηση φυσικών παραμέτρων και ανάλυση περιβαλλοντικού DNA (eDNA) για τη βελτίωση της ταυτοποίησης και της χρονικής παρακολούθησης.
Σύμφωνα με την ομάδα, αυτό το σύστημα επιτήρησης διευκολύνει την έγκαιρη ανίχνευση , την παρακολούθηση της επέκτασης, την πρόβλεψη πιθανών επιπτώσεων και την αξιολόγηση στρατηγικών αντιμετώπισης στα σημεία εισόδου.
Θύρες, διανύσματα και διαχείριση
Αυτή η παρακολούθηση ευθυγραμμίζεται με τις κατευθυντήριες γραμμές του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού και με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς που προωθούν τον έλεγχο και τη διαχείριση του υδάτινου έρματος , καθώς και άλλα μέτρα για την πρόληψη της εισαγωγής και εξάπλωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών.
Η πρωτοβουλία συνδέεται με την Οδηγία-Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική και τον κανονισμό της ΕΕ για τα χωροκατακτητικά είδη, φέρνοντας την επιστημονική εργασία πιο κοντά στη λήψη αποφάσεων και την καθημερινή διαχείριση στους λιμένες.
Περιοχές και ζώνες μελέτης
Οι έρευνες κάλυψαν τα λιμάνια της Μάλαγα και της Πάλμα και τις προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές των Βαλεαρίδων Νήσων, όπως το Εθνικό Θαλάσσιο-Χερσαίο Πάρκο του Αρχιπελάγους Καμπρέρα και τα Θαλάσσια Καταφύγια της Μπάντια ντε Πάλμα και του ντε Βεντρά-Βεντρανέλ.
Εκτός από τη συστηματική συλλογή δεδομένων, οι επιχειρήσεις υποστηρίχθηκαν από το R/V Francisco de Paula Navarro και το καταμαράν SOCIB, τα οποία παρείχαν υλικοτεχνική και τεχνική ικανότητα για επαναλαμβανόμενες δειγματοληψίες κατά τη διάρκεια βασικών περιόδων.
Χρηματοδότηση και πλαίσιο έργου
Το σύνολο των δραστηριοτήτων ενσωματώνεται στο ESMARES 3 , το οποίο χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Οικολογικής Μετάβασης και την Δημογραφική Πρόκληση, με σκοπό την εφαρμογή της παρακολούθησης των Θαλάσσιων Στρατηγικών στην Ισπανία μέσω του IEO.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση συγχρηματοδοτεί μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΕΤΘΑ) , στο πλαίσιο της προτεραιότητας 4, με στόχο την ενίσχυση της διεθνούς διακυβέρνησης και την πορεία προς προστατευμένες, ασφαλείς, καθαρές και βιώσιμα διαχειριζόμενες θάλασσες.
Με αυτόν τον οδικό χάρτη, το IEO-CSIC ενισχύει την επιτήρηση σε κρίσιμα σημεία, συνδυάζει την παραδοσιακή δειγματοληψία με το eDNA και συντονίζει την επιστημονική και κανονιστική δράση για την πρόβλεψη της άφιξης και της εξάπλωσης εξωτικών ειδών στις ακτές.
Η συνέχεια του προγράμματος και το διεθνές του πρότυπο επιτρέπουν τη σύγκριση χρονοσειρών, τη βελτιστοποίηση της ανίχνευσης κατά τις πιο ευνοϊκές περιόδους και την καθοδήγηση μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης τόσο σε λιμάνια όσο και σε περιοχές υψηλής οικολογικής αξίας.
Η δυναμική αυτών των εκστρατειών στην ισπανική Μεσόγειο καθιστά σαφές ένα πράγμα: η παρακολούθηση, η διαχείριση των οδών εισόδου και η δράση σε επιστημονική βάση είναι το κλειδί για την προστασία της βιοποικιλότητας και την ορθή λειτουργία των οικοσυστημάτων.
