Σε αυτό το άρθρο, θα περάσουμε από την περιγραφή των ψαριών στα θαλάσσια σκουλήκια. Σε αυτήν την περίπτωση, θα μιλήσουμε για τα πλανάρια . Είναι μια ομάδα πλατύφυλλων (εξ ου και το όνομά τους) των οποίων η τάξη παλαιότερα ήταν Turbellaria. Για αυτόν τον λόγο, ονομάζονται επίσης turbellaria. Σχεδόν 4500 είδη αυτών των σκουληκιών είναι γνωστά, γι' αυτό και είναι τόσο σημαντικά. Η συντριπτική πλειοψηφία τους είναι υδρόβια και ζουν σε βενθικά οικοσυστήματα. Υπάρχουν και κάποια άλλα είδη προσαρμοσμένα σε υγρά περιβάλλοντα.
Αν θέλετε να μάθετε τα πάντα για αυτά τα επίπεδα θαλάσσια σκουλήκια, αυτή η ανάρτηση θα εμβαθύνει στη βιολογία, την ταξινόμησή τους και τον τρόπο ζωής τους . Θα θέλατε να μάθετε περισσότερα;
Ταξινόμηση
Η τάξη Turbellaria θεωρούνταν κάποτε μια ομάδα πλατυέλμινθων που περιλάμβανε όλα εκείνα που δεν ήταν αυστηρά παρασιτικά. Ωστόσο, με το πέρασμα του χρόνου και την ανάπτυξη της ταξινόμησης, αυτή η τάξη έχει εξαφανιστεί ως έγκυρη μονάδα. Επομένως, τα πλανάρια θεωρούνται πλέον μια παραφυλετική ομάδα που περιλαμβάνει ελεύθερα ζώντες πλατυέλμινθες, κυρίως εντός των Rhabditophora (με τάξεις όπως Tricladida και Polycladida). Τα ακοελόμορφα , τα οποία κλασικά ομαδοποιούνταν με τους πλατυέλμινθες, αναγνωρίζονται πλέον ξεχωριστά. Αυτές οι αλλαγές οφείλονται σε μια πιο εις βάθος μελέτη της εξελικτικής γενεαλογίας αυτών των ζώων.
Στην πράξη, τα πλανάρια είναι ελεύθερα ζώντα πλατύφυλλα που κατοικούν σε γλυκό νερό, θαλάσσια περιβάλλοντα και, σε μικρότερο βαθμό, σε υγρά εδάφη. Δύο κύριες ομάδες ξεχωρίζουν: τα τρικλάδια (άφθονα σε γλυκό νερό) και τα πολυκλάδια (κυρίως θαλάσσια, με εμφανή χρώματα). Ένα κοινό παράδειγμα εργαστηριακού πλανάριου είναι η Schmidtea mediterranea (τρικλάδια), ενώ σε θαλάσσια περιβάλλοντα, γένη όπως τα Pseudoceros και Prostheceraeus (πολυκλάδια) είναι πολύ γνωστά.
Κύρια χαρακτηριστικά
Αυτά είναι πολύ μικρά ασπόνδυλα ποικίλου μήκους . Τα δείγματα μπορεί να έχουν μήκος από ένα χιλιοστό έως αρκετά εκατοστά. Τα μεγαλύτερα πλαναριά έχουν σχήμα παρόμοιο με φύλλο ή κορδέλα.
Τα περισσότερα από αυτά τα είδη είναι υδρόβια. Τα βενθικά είδη είναι αυτά που κατοικούν στον βυθό , τόσο στον θαλάσσιο όσο και στον γλυκό νερό. Επομένως, αυτά τα σκουλήκια θεωρούνται βενθικοί οργανισμοί. Μορφολογικά, έχουν μεγάλο αριθμό επιδερμικών κροσσών κατά μήκος του σώματός τους.
Οι κροσσοί χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία μικρορευμάτων που διευκολύνουν την κίνηση και την αλληλεπίδραση με το υπόστρωμα. Επιπλέον, η επιδερμίδα τους περιέχει βλεννογόνους αδένες που παράγουν μια λιπαντική βλέννα που διευκολύνει την κίνηση και βοηθά στη διατήρηση της υγρασίας.
Έχουν ένα ραχιοκοιλιακά πεπλατυσμένο σώμα , αμφοτερόπλευρη συμμετρία και πολυεπίπεδη υποεπιδερμική μυϊκή μάζα (κυκλική, διαμήκης και πλάγια) η οποία, μαζί με τις κροσσούς, επιτρέπει την ακριβή ολίσθηση. Το πεπτικό τους σύστημα είναι ατελές , με ένα μόνο κοιλιακό στοματοφαρυγγικό άνοιγμα και έναν ανάστρέψιμο φάρυγγα που προεξέχει για να συλλαμβάνει και να απορροφά την τροφή. Το έντερο είναι διακλαδισμένο για να κατανέμει τα θρεπτικά συστατικά μέσω διάχυσης.
Όσον αφορά την απέκκριση και τη ρύθμιση του νερού, δεν έχουν νεφρά αλλά έχουν πρωτονεφρίδια με φλογοκύτταρα που εκτελούν ωσμωρυθμιστικές λειτουργίες και αποβάλλουν τα διαλυτά απόβλητα.
Παρόμοια με τους σκουλήκια
Τα πλανάρια μοιάζουν μορφολογικά με τα πλατυέλμινθα επειδή έχουν αμφοτερόπλευρη συμμετρία . Αυτό σημαίνει ότι έχουν έναν διαμήκη άξονα που χωρίζει δύο συμμετρικά μέρη του σώματος. Είναι τριπλοβλαστικά επειδή έχουν τρία βλαστικά στρώματα. Το ίδιο ισχύει και για τους ανθρώπους. Είμαστε τριπλοβλαστικοί.
Σε αντίθεση με άλλους οργανισμούς με αμφοτερόπλευρη συμμετρία, τα πλανάρια και τα πλατυέλμινθα δεν έχουν πραγματικές εσωτερικές κοιλότητες . Δεν έχουν κοίλο και επομένως ταξινομούνται ως ακοελώματα.
Ένα άλλο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό είναι η απουσία αναπνευστικού και κυκλοφορικού συστήματος . Ελλείψει αυτών των συστημάτων, η ικανότητά τους να ανταλλάσσουν οξυγόνο και διοξείδιο του άνθρακα με το περιβάλλον εξαρτάται από τη διάχυση μέσω του περιβλήματός τους . Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι μικρά ή έχουν πολύ επίπεδα σώματα: αυτό μεγιστοποιεί την επιφάνεια για ανταλλαγή.
Έτσι, αν δεν έχουν αυτά τα όργανα, πώς ανταλλάσσουν οξυγόνο και CO2; Το κάνουν μέσω της επιφάνειας του σώματός τους . Επιπλέον, η πεπτική τους οδός είναι διακλαδισμένη, έτσι ώστε τα θρεπτικά συστατικά να μπορούν να φτάσουν πιο εύκολα σε όλα τα μέρη του σώματος. Αυτή η ανταλλαγή αερίων μέσω του δέρματος καθιστά τα πλανάρια πολύ ευάλωτα στην αφυδάτωση . Για αυτόν τον λόγο, πρέπει να ζουν σε υδάτινα και υγρά περιβάλλοντα.
Το νευρικό σύστημα συγκεντρώνεται στην κεφαλή, όπου βρίσκονται πολλά γάγγλια. Δύο κοιλιακά νευρικά κορδόνια εκτείνονται από αυτά τα γάγγλια, συνδεδεμένα με εγκάρσιες συνδέσεις, σχηματίζοντας ένα δίκτυο που μοιάζει με σκάλα . Εάν υποστούν βλάβη, μπορούν να αναγεννήσουν το σώμα τους εάν χάσουν οποιοδήποτε μέρος. Είναι ακόμη και ικανά να αναγεννήσουν το κεφάλι τους.
Ειδικά χαρακτηριστικά των πλανητών
Όπως μπορείτε να δείτε, αυτά τα ζώα είναι πραγματικά ξεχωριστά και μοναδικά. Τα περισσότερα από αυτά ζουν ελεύθερη κολύμβηση , σε αντίθεση με τους παρασιτικούς πλατυέλμινθες. Ζώντας στον βυθό, πρέπει να τρέφονται με άλλα μικρά ασπόνδυλα ή με αποσυντιθέμενη οργανική ύλη.
Μερικά πλανάρια συχνάζουν στις ακτές και φτάνουν στη μεγαλύτερη ποικιλομορφία τους σε κοραλλιογενείς υφάλους, όπου μπορούν να σχηματίσουν μεγάλες κοινότητες. Άλλα έχουν αποικίσει ενδιαιτήματα γλυκού νερού και μερικά προσαρμόζονται σε υγρά περιβάλλοντα στην ξηρά. Τα χερσαία πλανάρια προτιμούν σκοτεινές, υγρές τοποθεσίες , όπως υπολείμματα φύλλων, και είναι έντονα νυκτόβια.
Δεν έχουν επιδερμίδα και η επιφάνεια του σώματός τους αποτελείται από ένα μόνο στρώμα κροσσωτών κυττάρων . Σε ορισμένα μεγαλύτερα είδη, τα κροσσώματα είναι μειωμένα. Κάτω από το δέρμα υπάρχει ένα στρώμα μυών και αδένων που συνδέονται με την επιφάνεια μέσω πόρων, οι οποίοι εκκρίνουν βλέννα και άλλες ουσίες για να τα διατηρούν υγρά και να διευκολύνουν την κίνηση.
Έχουν αρκετές επιλογές για κίνηση. Τα μικρότερα υδρόβια χρησιμοποιούν κροσσούς για πρόωση και μετακίνηση. Από την άλλη πλευρά, τα μεγαλύτερα, τα οποία δεν έχουν εμφανή κροσσούς, βασίζονται σε μυϊκές συσπάσεις για να σέρνονται ή να κολυμπούν. Τα χερσαία είναι σε θέση να απελευθερώνουν κλώνους βλέννας για να σκαρφαλώνουν σε βράχους και κλαδιά.
Στα θαλάσσια πολύκλαδα, ορισμένα πλανάρια διαθέτουν μικροσκοπικές ασβεστολιθικές ή πυριτικές δομές που μοιάζουν με καρφιά, οι οποίες παρέχουν ακαμψία και δακτυλιοειδή εμφάνιση στο σώμα. Επίσης, συχνά εμφανίζουν αποσεματικό (εμφανή) χρωματισμό για να προειδοποιούν για αμυντικές ουσίες και να αποφεύγουν την θήρευση.
Τα πλανάρια συχνά συγχέονται με τα γυμνοβράγχια (θαλάσσιοι γυμνοσάλιαγκες). Αν και μοιράζονται ένα πεπλατυσμένο σχήμα και φωτεινά χρώματα, τα γυμνοβράγχια είναι μαλάκια με ξεχωριστά χαρακτηριστικά (κεράτες, εξωτερικά βράγχια), ενώ τα πλανάρια είναι πλατυσκώληκες με ανάστροφο φάρυγγα και κροσσωτή επιδερμίδα χωρίς κέλυφος.
Συχνά συγχέονται με τα γυμνοβράγχια, τα πλανάρια συγγενεύουν με αυτά μόνο μέσω του μερικές φορές πεπλατυσμένου σχήματος του σώματός τους, ενώ κατά τα άλλα είναι εντελώς διαφορετικά. Τα πλανάρια, ή πλατυέλμινθες, ανήκουν στο φύλο Platyhelminthes , το οποίο αποτελείται από τέσσερις κατηγορίες. Τρεις από αυτές τις κατηγορίες είναι παρασιτικοί οργανισμοί: Monogenea, Trematoda και Cestoda, που περιλαμβάνουν γνωστά ζώα όπως ταινίες και ηπατικά σκουλήκια. Μόνο μία κατηγορία, η Turbellaria, περιέχει ελεύθερους οργανισμούς, τόσο γλυκού όσο και θαλάσσιους, και αυτό το άρθρο θα επικεντρωθεί σε αυτούς.
Αναπαραγωγή
Τα πλανάρια είναι ικανά για σεξουαλική και ασεξουαλική αναπαραγωγή . Μερικά αναπαράγονται με κατακερματισμό του σώματός τους, κλωνοποιώντας τον εαυτό τους μέσω εγκάρσιας σχάσης. Μπορούν επίσης να αναπαραχθούν ασεξουαλικά μέσω εκβλάστησης σε ορισμένες ομάδες.
Ωστόσο, η πιο γνωστή και κοινή μορφή αναπαραγωγής είναι η σεξουαλική. Τα πλανάρια αναπαράγονται μέσω εσωτερικής γονιμοποίησης με σεξουαλική επαφή με ένα άλλο άτομο. Είναι ταυτόχρονα ερμαφρόδιτα , που σημαίνει ότι κάθε άτομο διαθέτει λειτουργικές ωοθήκες και όρχεις.
Σε πολλά πλανάρια, εκτός από την πιθανή αυτογονιμοποίηση, η διασταυρούμενη γονιμοποίηση είναι συχνή . Ορισμένα είδη εμφανίζουν τραυματική συνουσία (ένεση τύπου πέους μέσω του περιβλήματος) για ανταλλαγή σπέρματος. Μετά τη συνουσία, τα γονιμοποιημένα ωάρια και τα θρεπτικά κύτταρα ενθυλακώνονται σε ωοειδή κουκούλια προσκολλημένα στο υπόστρωμα. Νεαρά άτομα παρόμοια με τα ενήλικα αναδύονται από αυτά τα κουκούλια.
Στα τρικλάδια του γλυκού νερού, κυριαρχεί η άμεση ανάπτυξη (χωρίς προνύμφες), ενώ σε πολλά θαλάσσια πολύκλαδα, τα αυγά μπορούν να δημιουργήσουν πλαγκτονικές προνύμφες που ωριμάζουν στη στήλη του νερού πριν καθιζάνουν.
Δεν έχουν κοίλωμα, αλλά διαθέτουν εξειδικευμένες γονάδες . Οι όρχεις συνδέονται μέσω αγωγών με μυϊκά πέη. Οι σάλπιγγες συγκλίνουν σε έναν κόλπο ή γεννητικό κόλπο. Η ακριβής αρχιτεκτονική του αναπαραγωγικού συστήματος είναι το κλειδί για την ταξινομική διάγνωση των θαλάσσιων πολύκλαδων ειδών.
Βίντεο : https://www.youtube.com/watch?v=0IDO9E6KgE8
Αισθητηριακή ανατομία και νευρικό σύστημα
Το κεφάλι πολλών πλαναρίων έχει δύο φωτοευαίσθητες κηλίδες ή ωκέλια , τα οποία λειτουργούν ως φωτοϋποδοχείς. Αυτά μπορεί να συνοδεύονται από ωτία (πλάγιες πτυχές) με υψηλή πυκνότητα χημειοϋποδοχέων. Αυτές οι δομές τα βοηθούν να βρίσκουν τροφή και να αποφεύγουν το έντονο φως.
Σε νευρωνικό επίπεδο, ο εγκέφαλος αποτελείται από ένα ζεύγος δίλοβων γαγγλίων που συνδέονται με δύο κοιλιακά διαμήκη κορδόνια με συμφύσεις, σχηματίζοντας ένα δίκτυο που μοιάζει με σκάλα . Αυτό το σύστημα παρουσιάζει κεφαλοποίηση , με πολυπολικούς νευρώνες, άφθονους ενδιάμεσους νευρώνες και τοπικά κυκλώματα. Αν και απλό, πληροί τα λειτουργικά κριτήρια ενός πρωτόγονου εγκεφάλου και συντονίζει τη συμπεριφορά του ζώου.
Οι μοριακές ομοιότητες των νευρωνικών πρωτεϊνών με τα σπονδυλωτά και η δίλοβη οργάνωση έχουν καταστήσει τους πλανάριους οργανισμούς-κλειδιά για τη μελέτη της εξέλιξης του νευρικού συστήματος , της νευρωνικής πλαστικότητας και της αισθητηριακής ολοκλήρωσης σε απλά συστήματα.
Αναγέννηση και βλαστοκύτταρα (νεοβλάστες)
Τα πλανάρια διαθέτουν εξαιρετική αναγεννητική ικανότητα . Μικροσκοπικά θραύσματα μπορούν να αναγεννήσουν ένα ολόκληρο ζώο σε ημέρες ή εβδομάδες. Η κυτταρική βάση είναι οι νεοβλάστες , πολυδύναμα βλαστοκύτταρα που αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό κλάσμα του συνολικού κυτταρικού πληθυσμού και είναι πρακτικά τα μόνα κύτταρα που διαιρούνται στον ενήλικα.
Μετά από έναν τραυματισμό, οι νεοβλάστες μεταναστεύουν στην κατεστραμμένη περιοχή, πολλαπλασιάζονται και σχηματίζουν ένα βλάστημα που διαφοροποιείται στους χαμένους ιστούς. Κλασικά πειράματα έχουν δείξει ότι η αφαίρεση των νεοβλαστών εμποδίζει την αναγέννηση και ότι ένας κλωνογενής νεοβλάστης μπορεί να την αποκαταστήσει, αποδεικνύοντας την πολυδύναμη δράση του.
Η αναγέννηση συνδυάζει την ανάπτυξη και τη μορφάλεξη (αναδιοργάνωση υπαρχόντων ιστών) για την αποκατάσταση των αναλογιών και της συμμετρίας. Σήματα θέσης, όπως η οδός Wnt/β-κατενίνης , καθορίζουν τους πρόσο-οπίσθιους άξονες. Ο χειρισμός τους μπορεί να δημιουργήσει ετερομορφία (π.χ., δύο κεφαλές ή δύο ουρές). Τα μυϊκά κύτταρα φαίνεται να αποθηκεύουν πληροφορίες θέσης και να επαναπρογραμματίζουν την γονιδιακή τους έκφραση μετά από ακρωτηριασμούς.
Αυτή η βιολογία έχει οδηγήσει τη χρήση των πλαναρίων στην έρευνα για τα βλαστοκύτταρα , τη γήρανση (διατήρηση των τελομερών σε ασεξουαλικές γραμμές) και την αναγέννηση ιστών , με πιθανές εφαρμογές στην αναγεννητική ιατρική και τη βιομηχανική.
Οικολογία, διατροφή και περιβαλλοντικός ρόλος
Στο φυσικό τους περιβάλλον, τα πλανάρια είναι ευκαιριακά αρπακτικά και θανατωτές θαλάσσιων και γλυκών ασπόνδυλων. Τρέφονται με κροσσωτά, τροχόζωα, μικρά καρκινοειδή, σκώληκες, σφουγγάρια, βρυόζωα, χιτωνοφόρα και μαλάκια. Εντοπίζουν το θήραμα μέσω χημειοϋποδοχής και περιβάλλουν την τροφή τους με βλέννα. Ο ανάστρέψιμος φάρυγγάς τους εγχέει ένζυμα για εξωτερική προ-πέψη και αναρρόφηση.
Παίζουν βασικό ρόλο στον έλεγχο των πληθυσμών των ασπόνδυλων και στην ανακύκλωση της οργανικής ύλης . Στα οικοσυστήματα γλυκού νερού, η παρουσία και η ποικιλομορφία τους συχνά συνδέονται με την καλή ποιότητα του νερού , καθώς είναι ευαίσθητα σε ρύπους και χημικές διαταραχές.
Σε παράκτια και υφαλοθαλάσσια περιβάλλοντα, τα πολυκλίδια συμβάλλουν στη δυναμική των βενθικών κοινοτήτων, θηρεύοντας σφουγγάρια και βρυόζωα και συμμετέχοντας σε πολύπλοκα τροφικά πλέγματα.
Πλανάρια σε ενυδρεία: παρουσία, παράσιτα και έλεγχος
Σε οικιακά ενυδρεία, ειδικά σε αυτά γλυκού νερού , τα πλαναριά εμφανίζονται συχνά ως συντροφική πανίδα . Συνήθως παραμένουν δυσδιάκριτα, λειτουργώντας ως αποβράσματα και βοηθώντας στη διαδικασία ανακύκλωσης. Ωστόσο, υπό συνθήκες υπερβολικής τροφής και έλλειψης θηρευτών, μπορούν να πολλαπλασιαστούν.
Για την πρόληψη και τον έλεγχο του πληθυσμού τους, συνιστάται η: διαχείριση του οργανικού φορτίου (τακτική αναρρόφηση, απομάκρυνση υπολειμμάτων, μετριασμός των σιτηρεσίων), η προώθηση της βιολογικής ισορροπίας (εισαγωγή, εάν είναι σκόπιμο, ειδών που τα θηρεύουν, όπως ορισμένα συμβατά ψάρια ή ασπόνδυλα) και η αποφυγή επιθετικών χημικών επεξεργασιών που βλάπτουν επίσης τα μαλάκια και άλλα ασπόνδυλα.
Μερικοί χομπίστες χρησιμοποιούν προσωρινές αυξήσεις θερμοκρασίας ή ελμινθοκτόνα σε ακραίες περιπτώσεις, αλλά αυτά τα μέτρα ενέχουν κινδύνους και θα πρέπει να εφαρμόζονται με σύνεση, δίνοντας πάντα προτεραιότητα στην ευημερία του ενυδρείου . Στις περισσότερες περιπτώσεις, η σωστή διαχείριση του υποστρώματος και η σωστή σίτιση μειώνουν τον αριθμό τους χωρίς επιπλοκές.
Είδη και ερευνητικά μοντέλα
Αρκετά είδη χρησιμοποιούνται ως μοντέλα σε εργαστηριακά και διδακτικά περιβάλλοντα. Μεταξύ των τρικλάδων του γλυκού νερού, ξεχωρίζουν η Schmidtea mediterranea (ένα μοντέλο για τη γενετική και την αναγέννηση, με τόσο σεξουαλικά όσο και ασεξουαλικά στελέχη), η Dugesia japonica και η Girardia tigrina (που χρησιμοποιείται ευρέως στην εκπαίδευση). Αυτά τα είδη είναι εύκολο να διατηρηθούν και παρουσιάζουν ισχυρή αναγέννηση.
Στη θάλασσα, πολύκλαδα είδη όπως το Prostheceraeus και το Pseudoceros έχουν έντονα χρώματα , πλοκάμια που σχηματίζονται από πτυχές του περιθωρίου και έναν ισχυρό προεξέχοντα φάρυγγα. Ζουν κάτω από πέτρες, ανάμεσα σε φύκια και σε βενθικές αποικίες όπως σφουγγάρια και βρυόζωα.
Εκτός από την αναγέννηση, τα πλανάρια χρησιμοποιούνται στην περιβαλλοντική τοξικολογία λόγω της ευαισθησίας τους στις χημικές ουσίες και της απλής ανατομίας τους, με δοκιμασίες που μετρούν την επιθηλιακή ακεραιότητα, τη συμπεριφορά και την αναγέννηση για την αξιολόγηση της τοξικότητας των ουσιών.
Μάθηση, μνήμη και κλασικές αντιπαραθέσεις
Οι πλανάριοι είναι ικανοί να μαθαίνουν μέσω της εξαρτημένης μάθησης . Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι μπορούν να διατηρούν πληροφορίες ακόμη και μετά την αναγέννηση του κεφαλιού τους , γεγονός που υποδηλώνει την αποθήκευση σε κατανεμημένη μνήμη ή τον επαναπρογραμματισμό του νέου εγκεφάλου με βάση συστηματικά σήματα.
Παλαιότερες μελέτες που προτείνουν τη μεταφορά μνήμης μέσω της κατάποσης εκπαιδευμένων πλανάριων δεν έχουν τρέχουσα υποστήριξη λόγω μεθοδολογικών προβλημάτων και προκαταλήψεων. Παρόλα αυτά, αυτές οι μελέτες ώθησαν την εξερεύνηση της βιοηλεκτρικής και μοριακής βάσης της μνήμης και της επιμονής της κατά την αναγέννηση.
Συχνά συγχέονται με τα γυμνοβράγχια, τα πλανάρια συγγενεύουν μόνο με αυτά λόγω του μερικές φορές πεπλατυσμένου σχήματος του σώματός τους, ενώ κατά τα άλλα είναι εντελώς διαφορετικά. Τα πλανάρια, ή πλατυέλμινθες, ανήκουν στο φύλο Platyhelminthes (F. Platyhelminthes), το οποίο αποτελείται από τέσσερις κατηγορίες. Τρεις από αυτές τις κατηγορίες αποτελούνται από οργανισμούς που δεν ζουν ελεύθερα, δηλαδή παράσιτα. Αυτές είναι οι κατηγορίες Monogenea, Trematoda και Cestoda, οι οποίες περιλαμβάνουν γνωστά ζώα όπως ταινίες και ηπατικά σκουλήκια. Μόνο μία κατηγορία, η Turbellaria (turbellaria), περιλαμβάνει οργανισμούς που ζουν ελεύθερα, είτε γλυκού νερού είτε θαλάσσιους, και αυτό το άρθρο θα τους συζητήσει.
Πίνακας περιεχομένων
Αναφορά ως
Πως είναι?
Είναι ένα πλαναριό που φτάνει τα 3 εκατοστά σε μήκος. Το σώμα του είναι ραχιαιοκοιλιακά πεπλατυσμένο, οβάλ και φυλλοειδές. Στο πρόσθιο άκρο, έχει δύο πλοκάμια που σχηματίζονται από την αναδίπλωση του δικού του περιθωρίου του σώματός του. Μάλιστα, το όνομα του γένους * Prostheceraeus * σημαίνει «κεραίες που δείχνουν προς τα εμπρός». Το υπόλοιπο περιθώριο έχει επίσης μικρές κυματώσεις, αλλά ποτέ τόσο έντονες όσο τα πλοκάμια. Είναι κρεμώδες λευκό, παρόμοιο με το ελεφαντόδοντο, με μαύρες ρίγες που διατρέχουν κατά μήκος του σώματός του. Αυτή είναι η προέλευση του ονόματος του είδους, *vittatus*, που σημαίνει «στολισμένο με ζώνες». Ολόκληρο το σώμα του καλύπτεται από ένα στρώμα κροσσών, ένα τυπικό χαρακτηριστικό των τουρβελαρίων, που του επιτρέπουν να κινείται στο βραχώδες υπόστρωμα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μέσα στο ίζημα. Ιδιαίτερη σημασία έχει η συσσώρευση απλών ματιών (ocelli) στο πρόσθιο μέρος του σώματος, ακριβώς κάτω από τα πλοκάμια, καθώς και η κατανομή τους σε όλο το περιθώριο του σώματός του.
Που μένεις?
Συνήθως βρίσκεται κάτω από βράχους ή ανάμεσα σε φύκια σε ρηχές, βραχώδεις περιοχές, σε βάθος έως και 10 μέτρα . Σπάνια έχει παρατηρηθεί σε μεγαλύτερα βάθη. Βρίσκεται σε όλη τη Μεσόγειο, σε μέρη του ανατολικού Ατλαντικού, στη Μάγχη και στη Βόρεια Θάλασσα.
Πώς τρέφεται;
Όπως και άλλα πλανάρια, είναι σαρκοφάγα και τρέφονται με κροσσωτά, τροχόζωα, σφουγγάρια, μικρά καρκινοειδή και σκουλήκια, μεταξύ άλλων. Παρά ταύτα, η αγαπημένη τους τροφή είναι τα ασκίδια του γένους Clavelina . Έχουν την ικανότητα να ανιχνεύουν τροφή από απόσταση χρησιμοποιώντας χημειοϋποδοχείς . Όταν αυτοί οι οργανισμοί πρόκειται να τραφούν, προβάλλουν τον φάρυγγα τους , ο οποίος είναι διπλωμένος στη μέση του σώματός τους, και ρουφούν την τροφή. Δεδομένου ότι δεν έχουν πρωκτό, όλη η άπεπτη ύλη αποβάλλεται από το στόμα και η εύπεπτη τροφή κατανέμεται σε όλο το σύνθετο πεπτικό σύστημα. Αυτό το εξαιρετικά διακλαδισμένο σύστημα επιτρέπει στα θρεπτικά συστατικά να φτάσουν σε κάθε μέρος του σώματος, πάντα μέσω διάχυσης.
Πώς αναπαράγεται;
Όπως τα περισσότερα πλανάρια, το Prostheceraeus vittatus είναι ερμαφρόδιτο, που σημαίνει ότι κάθε ζώο διαθέτει τόσο αρσενικά όσο και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα. Η διασταυρούμενη γονιμοποίηση με ένα άλλο άτομο είναι συχνή. Αυτοί οι οργανισμοί μπορούν να εισάγουν το πέος τους μέσα από το δέρμα του συντρόφου τους για να ανταλλάξουν σπέρμα. Μετά τη συνουσία, το γονιμοποιημένο ωάριο ή τα αυγά, μαζί με πολλά θρεπτικά κύτταρα, σχηματίζουν ένα μικρό κουκούλι που προσκολλάται σε βράχους ή βλάστηση.
Μπορεί να μπερδευτεί;
Ο ιδιαίτερος χρωματισμός τους τα καθιστά αδιαμφισβήτητα. Λανθασμένη ταξινόμηση συμβαίνει συχνά όταν συγχέονται με γυμνοβράγχια . Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη το ραχιοκοιλιακά πεπλατυσμένο σώμα τους και το γεγονός ότι τα πλοκάμια τους είναι πτυχές του περιθωρίου, γίνεται σαφές ότι δεν είναι μαλάκια αλλά πλανάρια.
Αξιοπερίεργα
• Έχουν αξιοσημείωτη ικανότητα αναγέννησης : ένα νέο άτομο μπορεί να αναδυθεί από κάθε θραύσμα. • Μπορούν να περιβάλλουν το θήραμά τους με βλέννα και να το προχωνέψουν με ένζυμα. • Για να αποφύγουν την κατανάλωσή τους, εκκρίνουν τοξικές ουσίες και ο χρωματισμός τους προειδοποιεί τους θηρευτές. • Σε ορισμένα είδη, έχει παρατηρηθεί μια συμπεριφορά κατά τη γονιμοποίηση κατά την οποία προσπαθούν να αποφύγουν τη γονιμοποίηση ενώ ταυτόχρονα προσπαθούν να γονιμοποιήσουν το ταίρι τους, εξοικονομώντας έτσι ενέργεια.
Ταξινόμηση
Συνομοταξία: Platyhelminthes , Κλάση: Turbellaria , Υποφύλο: Rhabditophora , Τάξη: Polycladida , Υποτάξη: Cotylea , Οικογένεια: Euryleptidae , Γένος: Prostheceraeus
Πως είναι?
Είναι ένα πλαναρισμένο είδος που μπορεί να φτάσει τα 4 εκατοστά σε μήκος. Όπως και άλλα πλαναρισμένα, έχει ένα ραχιοκοιλιακά πεπλατυσμένο, οβάλ και φυλλόσχημο σώμα. Στο πρόσθιο άκρο, έχει δύο πλοκάμια που σχηματίζονται από την αναδίπλωση του ίδιου του περιθωρίου του σώματος. Το υπόλοιπο περιθώριο έχει μικρές κυματώσεις. Η μέση-ραχιαία επιφάνεια έχει μια πιο σκούρα διόγκωση από το υπόλοιπο σώμα, η οποία είναι λεπτότερη και πιο διαφανής. Είναι καφέ, με διάσπαρτες λευκές κηλίδες και ένα πιο ανοιχτόχρωμο περιθώριο. Έχει μια συστάδα από οφθαλμικά αγγεία στην πρόσθια περιοχή, κάτω από τα πλοκάμια, καθώς και διάσπαρτα πλοκάμια κατά μήκος του περιθωρίου. Το σώμα του είναι καλυμμένο με κροσσούς, ένα τυπικό χαρακτηριστικό των τουρμπελάριων, που του επιτρέπει να κινείται στο βραχώδες υπόστρωμα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μέσα στο ίζημα. Μπορεί επίσης να κολυμπάει.
Που μένεις?
Συνήθως ζει προστατευμένο σε βραχώδη υποστρώματα και σε βενθικές αποικίες όπως σφουγγάρια ή βρυόζωα. Μπορεί να βρεθεί σε όλη τη Μεσόγειο και σε μέρη του ανατολικού Ατλαντικού.
Πώς τρέφεται;
Είναι σαρκοφάγα και τρέφονται με σφουγγάρια, βρυόζωα, χιτωνοφόρα και μικρά καρκινοειδή. Ανιχνεύουν τροφή από απόσταση χρησιμοποιώντας χημειοϋποδοχείς . Προβάλλουν τον φάρυγγα τους και την απορροφούν, κατανέμοντας τα θρεπτικά συστατικά μέσω του διακλαδισμένου εντέρου τους . Το άπεπτο υλικό αποβάλλεται από το στόμα.
Πώς αναπαράγεται;
Είναι ερμαφρόδιτα και η διασταυρούμενη γονιμοποίηση είναι ο κανόνας. Μετά το ζευγάρωμα, τα αυγά παραμένουν σε ένα μικρό κουκούλι προσκολλημένο στο υπόστρωμα.
Μπορεί να μπερδευτεί;
Μπορεί να υπάρχει χρωματική ποικιλία, αλλά η μορφολογία τους τα καθιστά σχετικά εύκολα αναγνωρίσιμα. Η πιο συνηθισμένη σύγχυση είναι με τα γυμνοβράγχια , αλλά τα πλαναριά δεν έχουν χαρακτηριστικά που μοιάζουν με μαλάκια και έχουν κροσσωτή επιδερμίδα και αέναο φάρυγγα.
Αξιοπερίεργα
• Είναι αξιοσημείωτα για την ικανότητά τους να αναγεννώνται από θραύσματα, με όρια που εξαρτώνται από το μέγεθος του τμήματος. • Μπορούν να ακινητοποιήσουν το θήραμα με βλέννα και ένζυμα για να απορροφήσουν στη συνέχεια θρεπτικά συστατικά. • Εκκρίνουν απωθητικές ουσίες για να αποφύγουν τη θήρευση. • Ορισμένα αυστραλιανά πλανάρια έχουν περιγραφεί ως άτομα που εμφανίζουν συμπεριφορά «σπαθιού πέους» για να μεγιστοποιήσουν τη γονιμοποίηση και να ελαχιστοποιήσουν τη γονιμοποίησή τους.
Ταξινόμηση
Συνομοταξία: Platyhelminthes , Κλάση: Turbellaria , Υποφύλο: Rhabditophora , Τάξη: Polycladida , Υποτάξη: Cotylea , Οικογένεια: Pseudocerotidae , Γένος: Pseudoceros
Τα πλανάρια, αντί να είναι απλοί οργανισμοί, αποτελούν μια βασική ομάδα στη βιολογία λόγω της αναγέννησής τους, του οικολογικού τους ρόλου και της χρησιμότητάς τους ως πειραματικά μοντέλα για την κατανόηση των βλαστοκυττάρων , της γήρανσης, της νευροβιολογίας και των αντιδράσεων σε ρύπους. Η κατανόηση της ποικιλομορφίας, της μορφολογίας και της συμπεριφοράς τους μας επιτρέπει να τα εκτιμήσουμε ως πολύτιμα συστατικά των οικοσυστημάτων και ως κορυφαία ερευνητικά εργαλεία.
