Η έρημος Τατακόα, στο κολομβιανό διαμέρισμα Ουίλα, έχει γίνει για άλλη μια φορά παλαιοντολογικό ορόσημο με την ανακοίνωση μιας απολιθωμένης χελώνας που εγκαινιάζει ένα νέο γένος και είδος: την Shakiremys colombiana . Η έρευνα διεξήχθη από ειδικούς του Πανεπιστημίου του Ροζάριο σε συνεργασία με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Τατακόα.
Το είδος, που χρονολογείται στο Μέσο Μειόκαινο, είναι γνωστό από δύο δείγματα που ανακτήθηκαν το 2022 κοντά στην πόλη Λα Βικτόρια. Η ομάδα κατέγραψε ένα πλήρες κρανίο αρθρωμένο στο καβούκι του και ένα δεύτερο καβούκι , ένα σπάνιο σύνολο που επέτρεψε λεπτομερή ανατομική ανάλυση και ταξινομική επικύρωση.
Τι είναι η Shakiremys Colombiana και γιατί έχει σημασία;
Η Shakiremys colombiana ανήκει στην οικογένεια Podocnemididae, μια γενεαλογία χελωνών γλυκού νερού που βρίσκονται σήμερα στη Νότια Αμερική και τη Μαδαγασκάρη. Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό της είναι ένα ανατομικό μωσαϊκό που συνδυάζει χαρακτηριστικά αρκετών κλάδων , κάτι ασυνήθιστο στο αρχείο απολιθωμάτων αυτής της ομάδας.
Αυτός ο συνδυασμός χαρακτηριστικών τοποθετεί το νέο ταξινομικό ταξόνιο σε κομβική θέση για την ερμηνεία της εξέλιξης των ποδοκνημιδίδων. Σύμφωνα με τη μελέτη, το είδος εντάσσεται ως ενδιάμεση μορφή από μορφολογικής άποψης, παρέχοντας πληροφορίες για τις ιστορικές βιογεωγραφικές συνδέσεις μεταξύ της βόρειας Νότιας Αμερικής και της περιοχής της Μαδαγασκάρης.
Το παλαιοπεριβαλλοντικό πλαίσιο είναι εξίσου σημαντικό: τα απολιθώματα προέρχονται από το βιοσύστημα La Venta, μια συλλογή ιζημάτων ποταμών που, πριν από 13 έως 15 εκατομμύρια χρόνια, σχημάτισαν ένα δίκτυο ποταμών και λιμνών κατά τη διάρκεια του σχηματισμού των Άνδεων . Αυτό το περιβάλλον θα ευνοούσε μια ποικιλία οικοτόπων για τις χελώνες.
Σύμφωνα με την ομάδα, ο βαθμός διατήρησης καθιστά αυτά τα υλικά ένα από τα πιο πλήρη αρχεία απολιθωμένων χελωνών στην περιοχή, ένα σταθερό σημείο εκκίνησης για σύγκριση με τα τρέχοντα και εξαφανισμένα είδη από τη Νεοτροπική περιοχή.
Η ανακάλυψη στη Λα Τατακόα: κομμάτια και μέθοδοι
Τα δείγματα ανακτήθηκαν από δύο τοποθεσίες στη Λα Βικτόρια, εντός του αρχαιολογικού χώρου Λα Βέντα. Προέρχονται από τα στρώματα του Σαν Αλφόνσο (Σχηματισμός Λα Βικτόρια) , των οποίων η ραδιομετρική χρονολόγηση τοποθετεί την ηλικία τους σε περίπου 13,7 εκατομμύρια χρόνια.
Μετά την ανασκαφή, τα κομμάτια μεταφέρθηκαν στην Μπογκοτά για αξονική τομογραφία. Η τεχνική απεικόνισης επέτρεψε την ανακατασκευή της νευροανατομίας του κρανίου και τη σύγκριση των εσωτερικών λεπτομερειών με στενά συγγενικές σύγχρονες χελώνες, βελτιώνοντας τη διάγνωση του νέου γένους.
Η επιτόπια και εργαστηριακή εργασία διήρκεσε περίπου δυόμισι χρόνια , από την ανάκτηση και την προετοιμασία των απολιθωμάτων έως τη δημοσίευσή τους στο διεθνές περιοδικό Papers in Palaeontology. Η μελέτη συνυπέγραψαν, μεταξύ άλλων, οι Edwin A. Cadena (Universidad del Rosario), David E. Leal Amaya, Andrés και Rubén D. Vanegas (Museo de La Tatacoa) και Lino JE Guevara Serrano.
Το παρατηρούμενο σύνολο χαρακτηριστικών υποστηρίζει την πρόταση του Shakiremys ως νέου γένους εντός του Podocnemididae , με διαγνωστικά χαρακτηριστικά που δεν έχουν βρεθεί σε προηγουμένως περιγραφέντα μέλη. Δείγματα φυλάσσονται στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας La Tatacoa.
Μια ευέλικτη χελώνα: βιότοπος και διατροφή
Η ανάλυση υποδηλώνει ότι το είδος ήταν σε θέση να καταλαμβάνει διαφορετικά περιβάλλοντα γλυκού νερού, από σκοτεινά έως καθαρά νερά , μια ευελιξία που θα ευνοούσε την επιτυχία του σε δυναμικά οικοσυστήματα του Μειόκαινου.
Η μορφολογία του κρανίου και του κελύφους υποδηλώνει μια πιθανώς παμφάγο διατροφή , σύμφωνα με την φαινομενική της ικανότητα να εκμεταλλεύεται ποικίλους πόρους και να συνυπάρχει με άλλες χελώνες στο βιοσύστημα La Venta.
Το τοπικό αρχείο καταγράφει μια αξιοσημείωτη ποικιλομορφία χελωνών: Chelus colombianus , Mesoclemmys vanegasorum , Podocnemis pritchardi , P. medemi , P. tatacoensis , και γιγάντιες μορφές όπως η Stupendemys geographica ή η Caninemys tridentata . Σε αυτό το πλαίσιο, η Shakiremys colombiana επεκτείνει το εξελικτικό εύρος των Podocnemididae στη βόρεια Νότια Αμερική.
Για τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, συμπεριλαμβανομένης της ευρωπαϊκής, το εύρημα προσφέρει ένα σημείο σύγκρισης με τον πληρέστερο σκελετό προϊστορικής χελώνας στην Ευρώπη , βελτιώνοντας τις υποθέσεις σχετικά με τη διασπορά και την προσαρμογή των χελωνών του γλυκού νερού σε παγκόσμια κλίμακα.
Επιστήμη με τοπική χροιά και συζήτηση για τα ονόματα
Η έρευνα υποστηρίζεται από ένα τοπικό επιστημονικό οικοσύστημα που έχει αναπτυχθεί την τελευταία δεκαετία στη Λα Τατακόα. Οι κάτοικοι της περιοχής και οι επικοινωνητές της επιστήμης, όπως οι αδελφοί Ρουμπέν και Αντρές Βανέγκας , έχουν προωθήσει το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και έχουν συμμετάσχει άμεσα στην ανάκτηση και την προετοιμασία του υλικού.
Το προτεινόμενο όνομα συνδυάζει την ελληνική ρίζα που χρησιμοποιείται στην ταξινόμηση για τις χελώνες ( mys ) με αυτήν της Κολομβιανής καλλιτέχνιδας Shakira. Οι συγγραφείς εξηγούν ότι, εκτός του ότι αποτελεί φόρο τιμής με σαφή πολιτισμική σύνδεση , το όνομα στοχεύει να φέρει την παλαιοντολογία πιο κοντά στο ευρύ κοινό χωρίς να θυσιάσει την επιστημονική αυστηρότητα.
Ωστόσο, υπάρχει συζήτηση εντός της ακαδημαϊκής κοινότητας σχετικά με τη χρήση ονομάτων πραγματικών ανθρώπων για νέα είδη. Κάποιοι έχουν εκφράσει αντιρρήσεις σε εξειδικευμένα φόρουμ, ενώ άλλοι υπερασπίζονται τη δυνατότητά τους να επικοινωνούν πολύπλοκα ευρήματα σε ένα ευρύτερο κοινό.
Τα απολιθώματα παρασκευάστηκαν στο Εργαστήριο Valerie Anders στο μουσείο και εκτίθενται στη Λα Βικτόρια (Βιγιαβιέχα, Ουίλα) . Η ομάδα έχει επίσης δημιουργήσει μια τρισδιάστατη ανακατασκευή με βάση τις τομογραφίες, με δυνατότητες για νέες ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες.
Η ανακάλυψη εδραιώνει τη Λα Βέντα ως μία από τις βασικές νεοτροπικές τοποθεσίες για τη μελέτη της εξέλιξης των οικοσυστημάτων και των σπονδυλωτών κατά τη διάρκεια του Μειόκαινου και ενισχύει τη σημασία της προστασίας της παλαιοντολογικής κληρονομιάς.
Με καλά διατηρημένα δείγματα, μια καλά τεκμηριωμένη διάγνωση και ένα ακριβές γεωλογικό πλαίσιο, η Shakiremys colombiana εντάσσεται στο ρεπερτόριο των ειδών που μας βοηθούν να κατανοήσουμε πώς άλλαξαν τα τροπικά περιβάλλοντα στη Νότια Αμερική. Ο συνδυασμός της επιτόπιας έρευνας, της τομογραφίας και της τοπικής συνεργασίας επέτρεψε σε αυτή τη χελώνα να καθιερωθεί ως σημείο αναφοράς για μελλοντικές συγκρίσεις στην Αμερική και την Ευρώπη.